• Γιατί τόσα φωνητικά προβλήματα;

    4 Οκτωβρίου 2016 | Blog Νέα
  • Έχεις παρατηρήσει ποτέ σε κάποιο πάρκο γεμάτο παιδιά ότι οι φωνές τους αντηχούν τόσο ελεύθερα σε αυτό τον ανοιχτό χώρο; Τρέχουν από ‘δω και από ‘κει, ανέμελα και αυθόρμητα, ξεφωνίζοντας τη χαρά και τον ενθουσιασμό τους. Τα παιδιά στέκονται όρθια όμορφα, τρέχουν με άνεση, και εκφωνούν ελεύθερα όταν κινούνται, χωρίς προσπάθεια. Καταλαβαίνεις έτσι ότι η φωνή είναι στενά συνδεδεμένη με το νου και το σώμα. Παραφράζοντας την Lisa Joan Barrett: “(Η φωνή είναι) περίπου ένας απεριόριστος αριθμός από τόνους. Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να ανοίξουμε το στόμα μας και τον νου.”

    Τα παιδιά, λοιπόν, εκφωνούν ελεύθερα, γιατί λειτουργούν φυσιολογικά. Δεν έχουν χάσει ή αλλάξει, λόγω πιέσεων της καθημερινότητας, τη φυσιολογική τους λειτουργία ως προς τη δράση της εκφώνησης και το σώμα τους ανταποκρίνεται με οικονομία και χαλαρότητα. Σε αντίθεση με εμάς τους μεγάλους, που είμαστε αγχώδεις και σφιχτοί στο σώμα, και κυριαρχεί ο φόβος της ελεύθερης έκφρασης.

    Βλέποντας μια μάνα να θηλάζει το μωρό της και να το κοιτάζει με αγάπη, παρατηρείς ότι όσο το μωρό πίνει γάλα από το στήθος της, αναπνέει χαρμόσυνα, με ένα σταθερό και γαλήνιο ρυθμό. Η κοιλίτσα του μπαίνει και βγαίνει αυθόρμητα, γιατί λειτουργεί το διάφραγμα σωστά. Τα παιδιά και τα μωρά αγγίζουν τον ήχο από την ψυχή τους και αντιδρούν παρορμητικά. Έτσι, έχουν πλούσιες φωνές γεμάτες με δονήσεις και ποικίλους ήχους.

    Καθώς μεγαλώνουν τα παιδιά μέσα στην οικογένεια και στην κοινωνία και μαθαίνουν κώδικες συμπεριφοράς, τι είναι σωστό και τι λάθος, χάνουν την παρόρμηση της δράσης, με αποτέλεσμα πράξεις και αντιδράσεις να προγραμματίζονται. Όταν, για παράδειγμα, ένα παιδί φωνάζει στην μητέρα του δυνατά και εκφράζει με επιμονή ότι θέλει ένα φρέσκο ζεστό κουλούρι, εκφωνεί ελεύθερα την επιθυμία του. Η μητέρα του αυστηρά τον σταματά και του λέει ότι ο τρόπος του δεν είναι ωραίος και πρέπει να ζητήσει το κουλούρι λέγοντας «σε παρακαλώ». Εκείνη τη στιγμή, το παιδί, προσπαθώντας να πετύχει αυτό που θέλει, ρουφάει την φωνή του και με ένα ασυνείδητο σφίξιμο στο σώμα του λέει χαμηλόφωνα και φοβισμένα «Σε παρακαλώ, μαμά, θέλω κουλούρι». Έτσι, με την πάροδο του χρόνου και ανάλογα με την πορεία της ζωής του, το παιδί αποκτά συνήθειες, αρνητικές σκέψεις και φοβίες, ενώ εάν έχει ζήσει τραυματικές εμπειρίες και έχει αναπτύξει μεγάλο στρες στην καθημερινότητα, καταλήγει σε νευρωτικό θάνατο με τα κατασταλτικά νεύρα δράσης να υπολειτουργούν σε σημείο που δεν υπάρχει καλή ισορροπία μεταξύ σώματος και νου. Η κακή στάση του σώματος, η μπλοκαρισμένη έκφραση και η παγιδευμένα φωνή είναι μερικές χαρακτηριστικές ενδείξεις αυτού που περιγράψαμε. Αναρωτηθείτε και για εσάς:

    Όταν μιλάτε ή τραγουδάτε πολύ βραχνιάζετε ή κλείνει η φωνή σας;

    Μιλάτε γρήγορα σε σημείο που δεν σας καταλαβαίνουν;

    Μιλάτε δυνατά και ενοχλητικά ή πολύ σιγά και δεν σας ακούνε;

    Ο ήχος της φωνής σας είναι ψιλά τοποθετημένος, τσιριχτός, σουβλερός, ρινικός, βαρύς, στο λαιμό, μονότονος, άσπρος, χωρίς βάθος;

    Τραγουδάτε σε άλλη θέση; Ακούγεται δηλαδή η φωνή σας με διαφορετικό ηχόχρωμα όταν τραγουδάτε και όταν μιλάτε;

    Αν απαντήσετε ναι σε μία ή δύο από αυτές τις ερωτήσεις, η φωνή σας χρειάζεται δουλειά και προπόνηση ώστε να λειτουργήσει φυσικά και ελεύθερα. Σε αυτό το σημείο χρειάζονται τα μαθήματα φωνητικής και ορθοφωνίας, μέσα από τα οποία αλλάζουμε την διαδικασία σκέψης, φέρνουμε το σώμα μας σε μια χαλαρωτική ενεργητικότητα και δραστηριοποιούμε έναν ελεύθερο μηχανισμό έκφρασης, που είναι η φωνή. Εξετάζοντας έτσι τα τέσσερα στάδια εκφώνησης, ανοίγονται καινούριοι ορίζοντες στο μαθητή, οι οποίοι είναι:

    • Σωστή στάση σώματος – χαλάρωση – ηρεμία σώματος.
    • Αναπνοή – στήριξη – διαλογιστικές και αναπνευστικές ασκήσεις.
    • Ορθοφωνία – τοποθέτηση φωνής.
    • Έλεγχος στην υπολειτουργική ή υπερλειτουργική χρήση του φωνητικού οργάνου κατά την εκφώνηση.

    Αντιλαμβανόμενοι κατ’ αρχήν ουσιαστικά τα προβλήματα της φωνής σας και στη συνέχεια κάνοντας τις απαραίτητες ασκήσεις, η φωνή σας σταδιακά ελευθερώνεται. Σκοπός μας είναι να χαρούμε την διαφωτιστική αυτή διαδικασία, όσο δύσκολη και φοβερά αποκαλυπτική είναι.

    Κλείνοντας, ας κρατήσουμε δύο φράσεις:

    «Όπου είναι σωστά τοποθετημένη η ομιλία μας, τραγουδάμε».
    «Όποιος τραγουδάει και μιλάει με την ελάχιστη ενέργεια είναι στο σωστό δρόμο».

    Ελάτε να μπείτε στην περιπέτεια προς την ελευθέρωση της φωνής σας ώστε να τραγουδάτε και να μιλάτε χωρίς κόπο και δυσκολία!

    Πέννη Ρίζου 
    Καθηγήτρια φωνητικής και ορθοφωνίας